Rozlana matryca w laptopie, paski i czarny ekran: co jest uszkodzone i co zrobić

Krótko: co znaczy „rozlana matryca”

Tak potocznie nazywa się uszkodzenie panelu LCD po uderzeniu, ucisku albo upadku. Pęka szklana warstwa z ciekłym kryształem i w tym miejscu piksele przestają sterować światłem. Na ekranie widać czarną albo tęczową plamę z poszarpanym brzegiem, często z siateczką pęknięć i pasami. Plamy nie da się wytrzeć, nie zniknie po restarcie i zwykle rośnie, a naprawą jest tylko nowa matryca.

Czarny ekran i paski mają jednak też inne przyczyny: taśmę, podświetlenie, kartę graficzną albo ustawienia systemu.

Czarny ekran laptopa: najpierw wyklucz ustawienia

Te kroki mają sens, gdy laptop pracuje: świeci dioda, kręci się wentylator albo słychać dźwięk systemu.

1. Podłącz zasilacz i odczekaj kilkanaście minut.
2. Naciśnij kilka razy klawisz zwiększania jasności, w wielu laptopach z Windows razem z Fn.
3. W Windows naciśnij Windows + P i wybierz tryb, w którym obraz jest tylko na ekranie komputera. Tryb „tylko drugi ekran”, ustawiony kiedyś przy projektorze, wygasza wbudowany wyświetlacz.
4. W Windows naciśnij razem Windows + Ctrl + Shift + B. Ten skrót restartuje sterownik grafiki; gdy zadziała, usłyszysz krótki sygnał albo ekran mignie.
5. W MacBooku naciśnij dowolny klawisz albo kliknij gładzik, bo ekran mógł przejść w uśpienie. Jeśli nadal jest czarny, podłącz zasilacz i uruchom Maca ponownie: przytrzymaj Command i Control, a potem naciśnij przycisk zasilania.

Jeśli laptop nie daje żadnych oznak życia, to inny problem, opisany w poradniku laptop nie włącza się.

Trzy testy, które wskazują winną część

• Zewnętrzny monitor. Poprawny obraz na monitorze albo telewizorze oznacza, że system i grafika działają, a usterka siedzi w ekranie laptopa albo w taśmie. Te same pasy na obu ekranach to karta graficzna albo płyta główna.
• Obraz przed startem systemu. Obejrzyj logo producenta przy uruchamianiu albo wejdź do BIOS (UEFI). Pasy widoczne już tam nie zależą od Windows ani sterowników.
• Ruch klapy. Powoli zmieniaj kąt otwarcia ekranu. Jeśli obraz miga albo gaśnie przy jednym kącie, winna jest taśma prowadzona przez zawias. Rób to delikatnie, bo nadwyrężona taśma od zginania się pogarsza.

Przy czarnym ekranie dochodzi test światła: zarys okien widoczny w świetle latarki oznacza, że zgasło tylko podświetlenie. Działa to w ekranach LCD, które ma większość laptopów; ekran OLED, montowany w części laptopów z Windows, podświetlenia nie ma.

Objawy i co zwykle jest uszkodzone

Paski na matrycy laptopa: pionowe, poziome i migające

Stałe linie widoczne już przy logo producenta to zwykle elektronika panelu: restart ich nie usunie, a z czasem ich przybywa. Paski zmieniające się przy ruszaniu klapą wskazują na taśmę, którą w wielu laptopach z Windows wymienia się osobno, taniej niż matrycę. Artefakty tylko w Windows, znikające po restarcie, to sterownik grafiki: pobierz go ze strony producenta laptopa, a gdy system jest rozsypany, pomoże instalacja systemu operacyjnego. Kolorowe kwadraty i zawieszanie także na monitorze, zwłaszcza po dłuższej pracy, oznaczają kłopot z grafiką na płycie; sprawdź też, czy laptop się nie przegrzewa.

Zalany ekran laptopa

Napój wylany na klapę potrafi wejść pod ramkę ekranu. Wilgoć między warstwami panelu i podświetlenia zostawia zacieki i ciemne smugi, najczęściej przy dolnej krawędzi. Rzadko znikają po wyschnięciu, a resztki cieczy mogą powoli korodować złącza. Groźniejsza jest jednak ciecz, która dotarła do płyty głównej: wyłącz laptopa, odłącz zasilacz, nie włączaj go na próbę i zajrzyj do naprawy po zalaniu.

MacBook Pro 2016-2017: jasny pas przy dolnej krawędzi

W 13- i 15-calowych MacBookach Pro z lat 2016 i 2017 cienkie taśmy podświetlenia przecierają się przy zawiasie (tak zwany flexgate). Najpierw widać jasne smugi przy dolnym brzegu, potem ekran gaśnie przy szerszym otwarciu klapy. Bezpłatny program Apple obejmował tylko 13-calowe modele z 2016 roku i już nie obowiązuje.

Matryca, taśma i zawias: co sprawdza serwis

Matryca dostaje obraz z płyty głównej taśmą, która przechodzi przez zawias. W laptopie z Windows serwis zdejmuje ramkę, sprawdza złącze i taśmę, a często podłącza sprawną matrycę testową: gdy z nią obraz jest czysty, winny jest panel, a nie płyta. W MacBookach panel i taśmy są częścią zestawu ekranu, wymienianego zwykle w całości.

Co dalej: jaka naprawa i ile to kosztuje

• Rozlana albo pęknięta matryca, stałe paski: wymiana matrycy, gdzie znajdziesz typowy przedział cen z ofert serwisów i ceny dla popularnych MacBooków.
• Pęknięta klapa albo wyłamany zawias: wymiana obudowy.
• Grafika i płyta: naprawa płyty głównej.

Nie naciskaj miejsca uszkodzenia, bo plama się powiększy. Do czasu naprawy laptop zwykle działa z zewnętrznym monitorem, a sama wymiana matrycy danych nie kasuje. Czas naprawy zależy od części: matrycę do popularnego laptopa serwis często ma albo sprowadza w kilka dni, zestaw ekranu MacBooka zwykle trzeba zamówić.