Odzyskiwanie danych z dysku laptopa i MacBooka: co da się uratować i czego nie robić

Odzyskiwanie danych to nie przeniesienie danych

Odzyskiwanie danych to ratowanie plików, do których straciłeś dostęp: laptop nie widzi dysku, nie startuje albo coś zostało usunięte lub sformatowane. Gdy laptop działa, a chcesz tylko skopiować pliki na nowy komputer, wystarczy prostsza usługa: przeniesienie danych.

Co da się odzyskać w typowych sytuacjach

Usunięte pliki: najpierw kosz i kopie

Sprawdź kosz w Windows albo macOS (w macOS kosz mógł być ustawiony na opróżnianie po 30 dniach), kosz na stronie OneDrive, gdzie pliki z konta prywatnego czekają 30 dni, folder ostatnio usuniętych w iCloud Drive, a potem kopie: Time Machine, Historię plików w Windows i dyski zewnętrzne.

Gdy pliku nigdzie nie ma, decyduje rodzaj dysku. Na dysku twardym (HDD) usunięcie kasuje tylko wpis o pliku, a dane leżą na talerzach, dopóki czegoś nie zapiszesz. Program często je znajduje, także po szybkim formatowaniu; Microsoft udostępnia bezpłatne narzędzie Windows File Recovery. Odzyskane pliki zapisuj zawsze na innym dysku.

Na dysku SSD system zgłasza kontrolerowi zwolnione miejsce (polecenie TRIM), a dysk sam czyści te bloki, często w ciągu minut. Potem usuniętego pliku nie odczyta ani program, ani laboratorium.

Uszkodzony dysk: HDD a SSD

Dysk twardy psuje się zwykle mechanicznie. Klikanie, stukanie albo dysk, który się rozpędza i zatrzymuje, to najczęściej uszkodzone głowice lub silnik. Każde uruchomienie może zarysować talerze, więc wyłącz go od razu. Laboratorium otwiera taki dysk w komorze czystej, przekłada głowice z dysku dawcy i kopiuje dane sektor po sektorze.

Dysk SSD zwykle pada nagle: znika z systemu albo pokazuje zerową pojemność. Przyczyną bywa kontroler albo zasilanie na płytce dysku, a ponieważ wiele SSD szyfruje dane w kontrolerze, odzysk wymaga uruchomienia tej samej elektroniki.

Gdy laptop nie widzi dysku, winna bywa też taśma albo złącze. Jeśli dysk działa w innym komputerze, dane są bezpieczne, a laptop naprawia się osobno, na przykład przez wymianę dysku.

MacBook: dysk wlutowany w płytę i szyfrowanie

W MacBookach Air do modeli z 2017 roku, MacBookach Pro do 2015 roku i 13-calowym MacBooku Pro z lat 2016-2017 bez paska Touch Bar dysk SSD jest wyjmowanym modułem, który serwis podłącza przez przejściówkę do innego komputera.

W nowszych MacBookach pamięć jest wlutowana w płytę. W modelach z układem T2 (Intel, lata 2018-2020) i we wszystkich z procesorami Apple dane są zawsze szyfrowane sprzętowo kluczem z tego konkretnego egzemplarza, więc wylutowana pamięć nic nie da. Dlatego:

• dane odzyskuje się przez uruchomienie płyty, czyli naprawę płyty głównej na poziomie elementów,
• potrzebne jest hasło użytkownika, zwłaszcza przy włączonym FileVault,
• wymiana płyty na nową kasuje dane, więc pytaj o naprawę.

Jeśli MacBook z procesorem Apple wstaje choćby do trybu odzyskiwania, dane skopiujesz kablem na drugiego Maca funkcją udostępniania dysku (Share Disk); w MacBookach z Intelem służy do tego tryb dysku docelowego. Gdy MacBook nie reaguje wcale, zajrzyj do artykułu laptop nie włącza się.

W laptopach z Windows 11 dysk bywa zaszyfrowany funkcją szyfrowania urządzenia (BitLocker), włączaną na wielu komputerach po zalogowaniu kontem Microsoft. W innym komputerze dysk poprosi o klucz odzyskiwania, zwykle zapisany na Twoim koncie Microsoft.

Czego nie robić

• Nie uruchamiaj w kółko klikającego dysku i nie otwieraj go.
• Nie instaluj programu do odzyskiwania na dysku, z którego ratujesz pliki.
• Nie formatuj dysku i nie instaluj systemu od nowa, choćby system to proponował.
• Zalanego laptopa nie włączaj na próbę (zobacz naprawę po zalaniu).
• W MacBooku z wlutowaną pamięcią nie zgadzaj się na wymianę płyty, zanim nie odzyskasz danych.

Jak przebiega odzyskiwanie danych i ile trwa

Serwis laptopów poradzi sobie, gdy dysk jest sprawny, a zawiódł laptop, i z odzyskiem programem z działającego HDD. Dysk z uszkodzeniem mechanicznym i SSD z uszkodzonym kontrolerem trafiają do laboratorium; wiele serwisów z takim współpracuje.

1. Diagnoza: stan dysku i laptopa, ocena szans i wycena.
2. Kopia: obraz całego dysku na sprawny nośnik, dalsza praca na kopii.
3. Odzysk plików i sprawdzenie z Tobą listy najważniejszych.
4. Przekazanie danych na nowym nośniku.

Kopiowanie ze sprawnego dysku trwa zwykle kilka godzin. Naprawa płyty MacBooka albo praca laboratorium to częściej kilka dni.

Od czego zależy koszt

Serwisy nie podały jeszcze cen tej usługi dla laptopów, więc kwotę ustala serwis po diagnozie. Wpływają na nią przyczyna (kopia ze sprawnego dysku, odzysk usuniętych plików, naprawa dysku), rodzaj nośnika (HDD z uszkodzonymi głowicami wymaga części dawcy, SSD wlutowany w płytę naprawy płyty), pojemność i nośnik na odzyskane dane. Zapytaj, czy płacisz, gdy danych nie uda się odzyskać.

Czy warto i co możesz zrobić sam

Płacisz za zdjęcia i dokumenty, a nie za laptop: z kopią odzysk zwykle się nie opłaca, bez niej warto spróbować, choć przed diagnozą nikt nie obieca sukcesu. Sam sprawdź kosze i kopie, a sprawny dysk ze starszego laptopa podłącz przez przejściówkę USB do innego komputera. Po wszystkim włącz Time Machine albo Historię plików.